Namazda Fatiha unutulursa, Hanefî mezhebinde durumun rükûdan önce mi sonra mı fark edildiğine bakılır. Kıraat farzdır. En az üç kısa ayet ya da bu uzunlukta bir sûre okunmalıdır. Fatiha, tercih edilen görüşe göre ayrıca vaciptir. Fatiha okununca hem farz kıraat hem vacip yerine gelir. Unutmak, bilerek bırakmaktan farklıdır. Bilerek bırakılırsa namaz iade edilir.
Fatiha’dan sonra bir sûre ya da birkaç ayet okumak da vaciptir. Bu, farzın ilk iki rekatında ve sünnetin her rekatında geçerlidir. Üçüncü ve dördüncü rekatta yalnız Fatiha yeter. Orada sûre okumamak sehiv gerektirmez. Ayrıntı Diyanet Haber’in Fatiha yazısında duruyor.
Fatiha rükûdan önce hatırlanırsa ne olur?
Henüz rükûa gitmemişsen kıyamda Fatiha’yı okursun. Namaz bozulmaz. Rükûa vardıktan sonra, sonraki rekata kalkmadan hatırladıysan doğrulup Fatiha’yı okur, sonra yeniden rükûa gidersin. Bu dönüş, rüknü geciktirdiği için namazın sonunda sehiv secdesi yapılır. Sehiv, unutulan vacibi telafi eder. Nasıl yapılacağı namazın sonunda iki secdeyle tamamlanır.
Sonraki rekata kalkıldıktan sonra hatırlanırsa, o rekatta Fatiha okunarak devam edilir. Kaçırılan rekatın kıraati, sonraki rekatla kapatılmış sayılır. Yine de sehiv secdesi gerekir. Çünkü vacip gecikmiştir. Dört rekatlı namazda bu telafi, ilk iki rekatın kıraati üzerinden yürür. Üçüncü ve dördüncü rekatta Fatiha unutulursa, farz kıraat ilk iki rekatta tamamlanmışsa namaz bozulmaz. Sehiv yapılır.
İmama uyan kişi Fatiha’yı kendi başına okumak zorunda değildir. İmamın kıraati ona yeter. İmam Fatiha’yı unutursa cemaat de onunla sehiv eder. Kendi unutman imamı bağlamaz.
Bilerek okumamakla unutmak aynı mı?
Aynı değildir. Vacibi kasten terk etmek, Hanefîde namazın iadesini gerektirir. Unutmak sehivle kapanır. Farz olan asgari kıraat hiç yapılmamışsa, yani hiçbir ayet okunmadan rükûa gidilmiş ve bu kapanmamışsa, sehiv yetmez. Namaz yeniden kılınır. Kaza borcu ayrıdır. O namaz vaktinde kılınmış sayılmaz. Kılınışı kaza namazı nasıl kılınır yazısında duruyor.
Şafii mezhebinde Fatiha farzdır. Okunmadan namaz olmaz. Hanefîdeki “vacip, unutulursa sehiv” ayrımı orada yoktur. Kendi mezhebine göre amel ediyorsan bu yazıyı tek kaynak yapma. Türkiye’de yaygın uygulama Hanefî çizgidedir. Kaynak olarak Diyanet’in namaz açıklamaları yeter. Kurul sayfası Diyanet İşleri Başkanlığı üzerinden açılır.
Şüphe uzun sürerse namazı bitirip yeniden kılmak daha selimdir. Bir rekat boyunca “okudum mu okumadım mı” diye düşünmek, namazı dağıtır. O düşünme bir rükün sürecek kadar uzadıysa zaten sehiv gerekir.
Sık sorulanlar
Fatiha unutulunca namaz bozulur mu?
Hanefîde unutulursa, kıraat asgari ölçüde yerine gelmiş ve sehiv yapılmışsa bozulmaz. Bilerek okunmamışsa namaz iade edilir.
Sûre unutulursa da aynı mı?
Fatiha’dan sonraki sûre unutulursa vacip terk edilmiş olur. Unutkanlıkta sehiv yeter. Fatiha’nın kendisi ayrıdır. İkisi birden hiç okunmamışsa farz kıraat eksik kalmış olabilir.
Üçüncü rekatta Fatiha şart mı?
Farzın üçüncü ve dördüncü rekatında Fatiha okumak vaciptir. Unutulursa sehiv yapılır. Sûre okumak o rekatlarda vacip değildir.
Yorum gönder